De opbouw van het Rad

het rad met de vijf elementaire velden en 16 interculturele wegen

Hoofdredactie

Het Wijsheidsweb is opgebouwd in de vorm van een Rad van interculturele levenskunst: met vijf elementaire velden en zestien (inter)culturele wegen tot wijsheid.

Geplukte wijsheden op velden en langs wegen en de wijsheidstradities in dit Rad zullen vanuit zes dimensies worden belicht.

Symboliek van de vijf elementen

Voor een heikele kwestie van onze tijd — hoe goed om te gaan met verschillen tussen mensen en culturen? — is het belangrijk symboliek, rituelen en verhalen te vinden die verbindend kunnen werken.

In die zin vormt het Rad een symbolische tussenruimte om recht te doen aan culturele diversiteit en interculturaliteit.

Een manier om interculturele bruggen te bouwen ligt in de verbindende kracht van de symboliek van de vijf elementen.
In diverse culturele mythische, filosofische en religieuze verhalen spelen de natuurlijke elementen een basale rol.

De vijf elementen in het Rad — aarde, water, lucht, vuur en ether — krijgen ten opzichte van het Westerse natuurfilosofische debat over deze begrippen in het Wijsheidsweb een dynamische en symbolische betekenis: in de zin van het vinden van een koers in je leven om te worden wie je bent — en langs die weg levensgeluk te realiseren.

De symboliek van het ‘elementaire levensgeluk’ opent daarmee een betekenisveld met analoge, gedeelde èn verschillende, aspecten in de diverse wijsheden en wegen tot wijsheid. 
De kunst van betekenisgeving is dienstbaar aan de paradoxale opgave zowel authentiek als enkeling in het labyrint van het leven te koersen op het goede leven, als in relatie tot de diverse (inter)culturele groepen waarin men participeert. 

De archetypische vorm van het Rad brengt de paradoxale opgave van interculturele levenskunst als het mysterie van de kwadratuur van de cirkel tot uitdrukking:

  • De vier elementaire velden — aarde, water, lucht en vuur — symboliseren een beweging van de periferie, de vier uithoeken van de wereld naar het centrum, door middel van steeds drie groepen van (inter)culturele wegen.
  • Het vijfde elementaire veld — ether — symboliseert in het centrum de plaats van verbinding van binnenuit (philosophia perrenis) en ontmoetingen tussen culturen met raak-, snij- en breukvlakken in de geschiedenis en tussen tijdperken.

De vijf elementaire velden van wijsheid

het rad met de vijf elementaire velden
Het Rad van interculturele levenskunst schetst de quest for wisdom langs vijf elementaire velden, symbolisch geordend naar de vijf elementen — aarde, water, lucht, vuur en ether.

Daarbinnen krijgen zowel individuele, eigenzinnige expressies van wijsheid een plaats als zestien (inter-)culturele wijsheidswegen.

  • Aarde — het oog — symbool van natuurlijke verbondenheid en lijfelijk, geaard present-zijn
  • Water — het hart — symbool van liefdevol meanderen met de natuurlijke stromen en tegenstromingen
  • Lucht — het hoofd (spiraal) — symbool van ademhaling, afstemming binnen en buiten, inzicht en aandachtig zijn
  • Vuur — de hand — symbool van offeren, transformatie en handelend veranderen
  • Ether — de quintessence (lemniscaat) — symbool van het samenspel van de vier elementen, van alchemie en ontmoetingen, verbindingen en breuken

Vruchten van persoonlijke, eigenzinnige en (inter)culturele tradities volgende wijsheden — van boeddhisme tot Noordse mythologie, van christelijke rituelen tot Indiaanse mythen; verstaan als vormen van levenskunst — krijgen door middel van het Rad van interculturele levenskunst een symbolische rangschikking:
als ‘elementaire’ — aardse, meanderende, luchtige, vurige, etherische — vormen hoe het leven goed te leven.

De zestien (inter)culturele wegen tot wijsheid

het rad met de vijf elementaire velden en 16 interculturele wegen
De zestien (inter-)culturele wegen tot wijsheid krijgen in het Rad van interculturele levenskunst een oriëntatie naar het centrum langs de vijf elementaire velden:
  • aardse wegen met oogkwaliteit,
  • meanderende wegen met hart-kwaliteit,
  • luchtige wegen met de kwaliteit van de spiraal en
  • vurige wegen met hand(elende) kwaliteit
  • etherische wegen met verbindende en vervluchtigende kwaliteit

Deze vijfvoudige gerichtheid op het centrum ontvouwt zich met scharnierpunten voor interculturele ontwikkeling en mogelijke verbindingen: universele filosofisch-religieuze motieven (philosophia perrenis) en gedeelde thema’s in symboliek en rituelen, in natuurbeleving en praxis, in kunsten en ambachten, in mythische vertellingen en visies.

Daarmee maakt het Rad zichtbaar hoe wijsheidswegen, gezien als vormen van levenskunst met een elementaire gerichtheid op verbinding van binnenuit (het centrum), het goede samenleven kan helpen bevorderen. Zowel voor mensen individueel als door middel van bruggen tussen culturen in een ontwikkeling van multi- naar inter- naar trans-culturele vormen van wijsheid.

Op het vlak van persoonlijke groei en tussenmenselijke verhoudingen betekent dit dat het Rad richting geeft voor het ontwikkelen van elementaire existentiële kwaliteiten van:

  • het — voorbij de oppervlakte vanuit verbeeldingskracht — ziende oog (mythos),
  • het open hart van medeleven en -lijden (compassie) en enthousiasme (pathos),
  • de spiraal van resonantie en afstemming die, zoals de menselijke en de kosmische ademhaling, binnen met buiten verbindt (logos),
  • de hand van handelend veranderen en cocreatie (ethos),
  • de lemniscaat voor het betreden van de tussenruimte voor ont-moeting (quintessence).

Op het maatschappelijk middenveld gaat het om het vinden en creëren van gedeelde rituelen en feesten, aanstekelijke verhalen en vieringen voor en door mensen van verschillende culturen.

De elementaire existentiële kwaliteiten vormen onontbeerlijke scharnierpunten voor menswording (worden wie je bent) en voor gemeenschapsvorming (het vormgeven van het goede samenleven met meerdere culturen).
Naar het centrum toe van het Rad raken de interculturele spijlen (spaken) de naaf, die een transculturele dimensie symboliseert.

Rond deze naaf draperen zich elementaire kwaliteiten voor het ontwikkelen van een grondhouding van openheid en verbinding, rond een spil van liefde en wijsheid, de quintessence, de liefdevolle bereidheid tot verbinding, ontmoeting en dialoog.

Die spil van liefdevolle wijsheid verbindt diverse traditionele praxis (van yoga, dans, muziek, beeldende kunst, gebedsvormen, meditatie en mindfulness) en vormen van deugdethiek met huidige beleving en maatschappelijke praktijken: zoals een palimpsest vertonen de wijsheidsvruchten van interculturele levenskunst ook de couleur locale van een oorspronkelijkere cultuur en tijd.

In die zin geeft het Rad een interpretatiesleutel hoe het elementaire en (inter- en trans-) culturele te herkennen in historisch en cultureel gekleurde verhalen, rituelen, praxis en visies.
Een elementaire gerichtheid op datgene wat mensen met elkaar verbindt bevordert het ontwikkelen van interculturele levenskunst door zich voorbij de tegenstellingen op het oppervlakteniveau van (collectieve) meningen en belangenstrijd te wenden naar de dieptedimensie van medemenselijkheid, liefde en wijsheid (de naaf), naar het centrum waar de tegenstellingen samenvallen, de quintessence.

De zestien (inter)culturele wegen naar wijsheid zijn per elementair veld gegroepeerd.
Ze worden met een eigen pictogram weergegeven.

De drie wijsheidswegen in het elementaire veld ‘aarde’ zijn vooral ontleend aan culturele vruchten van traditioneel vanuit natuurlijke verbanden levende volkeren:
Afrikaanse; Indiaanse; en Aboriginal, Maori en andere oorspronkelijke volkeren uit Oceanië.

aarde wegen

De drie wijsheidswegen in het elementaire veld ‘water’ zijn vooral ontleend aan natuurlijke (tegen) beweging en kosmische wetten volgende meanderende leefwijzen:
Confucianistische; daoïstische; en soefi stromingen.

water wegen

De drie wijsheidswegen in het elementaire veld ‘lucht’ zijn vooral ontleend aan de op een pad van inzicht en adem gebaseerde tradities:
boeddhistische, advaita vedanta; gnostische en mystieke; Germaanse, Keltische en Noordse perspectieven.

lucht wegen

De drie wijsheidswegen in het elementaire veld ‘vuur’ zijn karakteristiek voor religieuze en spirituele tradities, waarin de betekenis van het vuur en de thematiek van transformatie, liefde en strijd tussen goed en kwaad een belangrijke rol spelen en zijn vooral ontleend aan:
animistisch-sjamanistische; hindoe; en monotheïstische — zoroastrische, joodse, christelijke en islamitische — richtingen.

vuur wegen

Het ‘etherveld’ verwijst naar het gegeven dat de zoektocht naar wijsheid, hoewel cultureel verschillend en kleurrijk vormgegeven, een in alle culturen voorkomend (transcultureel) element is en gevoed wordt door:
ontmoetingen tussen culturen; en profiel krijgt door raak-, snij- en breukvlakken in de geschiedenis en tussen tijdperken.

ether veld

De zes dimensies

Het Wijsheidsweb besteedt op een gelaagde wijze aandacht aan de cultuurhistorische herkomst van wijsheidstradities.

Deze tradities omvatten immers zowel een visie als vormen van praxis, mythen en heldenverhalen, culturele gebruiken en rituelen, muzikale en andere kunstzinnige vormen van wijsheid. Door op het Wijsheidsweb ruimte te geven aan de diversiteit van uitingsvormen en media, zullen de verschillende wegen veelfacettig belicht worden. Ook zullen de grote wijsheidstradities naar (culturele) vertakkingen en (onder-)stromingen, dominante en minderheidsrichtingen verder onderverdeeld worden.
Zo zal er ‘onder’ het boeddhisme als een traditie op de elementaire weg van lucht (inzicht) ook het facet zenboeddhisme en mindfulness worden besproken.

  • visies, filosofie
  • verhalen, mythen,
  • rituelen, ritualiteit
  • symbolen, symboliek
  • praxis, kunsten en ambachten
  • maatschappelijke actualiteit en/of een persoonlijke visie of doorleving.
de zes dimensies

Met deze zes dimensies wordt zowel de (inter-)culturele diversiteit als de gelaagdheid van historische wortels naar actuele praktijken van levenskunst in beeld gebracht. De tijdelijke en cultureel-historisch bepaalde antwoorden op de vraag hoe het leven goed te leven zullen zo in kleurrijke vormen verschijnen in het continuüm tussen theorie en praktijk.

Het complete Rad

  • de vijf elementaire velden,
  • de zestien (inter)culturele wegen en
  • de zes dimensies
vormen met elkaar het complete Rad van interculturele levenskunst.
het rad met de vijf elementaire velden, de 16 interculturele wegen en de zes dimensies
2018-02